Jarenlang voerde het Comité Asbestslachtoffers onderhandelingen én actie. Nu ligt er een belangrijk resultaat voor asbestslachtoffers die te maken hebben met de ziekte mesothelioom (long- en buikvlieskanker). “Een doorbraak, waar we tien jaar voor gevochten hebben”, zegt Bob Ruers, advocaat van het Comité.

Tekst Rob Janssen Foto archief SP

Twente, 2000: Bob Ruers (links) zet weg af

Het was in de zomer van 2000, dat Bob Ruers met plastic lint een landweg in het Twentse Goor symbolisch afzette. ‘Verboden Toegang Asbest’, stond op het knalgele plastic te lezen. Wat was er aan de hand? Heel wat wegen in en rondom de Overijsselse plaats waren – letterlijk – geplaveid met asbest. Asbestfabriek Eternit, die tijdens haar hoogtijdagen werk bood aan 800 mensen, had jarenlang gratis asbestafval uitgedeeld. Het spul bleek namelijk bijzonder geschikt voor het verharden van wegen, paden en erven. Uit de hele regio kwamen mensen er aanhangers mee vol laden. Maar toen
vele jaren later de eerste gevallen van kanker aan het licht kwamen, drong de ernst van de zaak door tot de bevolking. Menigeen noemde het gebied rondom Goor ‘een rampgebied’. De gemeente kwam echter nauwelijks in beweging en ook de Rijksoverheid reageerde op z’n zachtst gezegd traag.
“Wij hebben toen gedreigd met een proces tegen de staat”, vertelt Bob Ruers, advocaat van het in 1995 met steun van de SP opgerichte Comité Asbestslachtoffers. “Ze wisten dus dat het voor ons menens was.”
Een aantal maanden voor Ruers’ symbolische wegblokkade was de ‘Regeling Tegemoetkoming Asbestslachtoffers’ (de zogenaamde TAS-regeling) al van kracht geworden. Deze regeling was bedoeld als een voorschot op de immateriële schade (smartengeld) van het slachtoffer. Ruers: “Maar dat gold dus alleen voor mesothelioom-slachtoffers die in een arbeidsrelatie aan asbest waren blootgesteld. Alle andere slachtoffers van mesothelioom vielen buiten de tegemoet- komingsregeling.

“Slachtoffers die blootgesteld waren aan asbest in het milieu stonden met lege handen”

Dan moet je denken aan particulieren, consumenten en ook zelfstandigen die ziek waren geworden door het gebruik van asbesthoudende materialen. Hetzelfde geldt voor slachtoffers die blootgesteld waren aan asbest in het milieu. Inderdaad: de slachtoffers uit Goor stonden met lege handen. En ook in Harderwijk, waar paden en erven waren verhard met asbestcement, hadden slachtoffers het nakijken.” Het Comité Asbestslachtoffers oordeelde dat álle slachtoffers van mesothelioom recht hebben op een voorschot van de overheid; niet alleen diegenen die ziek zijn geworden door het gebruik van asbest op hun werk. Daarom onderhandelden Ruers en Comité-voorzitter Tinka de Bruin jarenlang met het ministerie van VROM om ook voor de ‘vergeten’ groep een regeling van de grond te krijgen. Met succes, want uiteindelijk besloot VROM zich garant te stellen voor het voorschot van die ‘tweede categorie’ slachtoffers. Vorige maand was het zover: de regeling Tegemoetkoming Niet-loondienstgerelateerde Slachtoffers van Mesothelioom trad in werking.

“De gemiddelde overlevingsduur is slechts elf maanden. Daarom is het voorschot zo belangrijk”

Ruers spreekt van een grote doorbraak. “We zijn zeer ingenomen met deze nieuwe regeling. In feite is bereikt wat het Comité Asbestslachtoffers tien jaar geleden al bepleitte: het instellen van een asbestfonds door de overheid, bij wijze van vangnet.” Dankzij de nieuwe regeling kan ieder mesothelioomslachtoffer tegenover de Rijksoverheid aanspraak maken op een vergoeding van 17.055 euro. Ruers vindt overigens dat het goede nieuws niet enkel op te vatten is als een gunst van de overheid. “Ik heb altijd gezegd, dat de staat óók boter op het hoofd heeft.
Men heeft altijd van de gevaren van asbest geweten, maar nooit voldoende maatregelen genomen. De tegemoet-komingsregeling is dus zeker ook een plicht van de overheid. Het gaat om erkenning en genoegdoening voor de slachtoffers. De gemiddelde overlevingsduur van mesothelioom-slachtoffers na de diagnose is slechts elf maanden. Daarom is het voorschot zo belangrijk.”
Ondanks het feit dat een belangrijke doelstelling van het Comité Asbestslachtoffers is gerealiseerd, is er nog veel werk aan de winkel. Ruers: “Natuurlijk blijft voor elk slachtoffer de mogelijkheid bestaan om de volledige schadevergoeding te eisen van de aansprakelijke tegenpartij. Vaak is dat de oude werkgever. Ook hier hebben we het nodige bereikt, onder andere door het voeren van proefprocessen. Helaas zijn die nog hard nodig, want heel wat werkgevers ontkennen nog steeds iedere aansprakelijkheid.”